Aday memurluk, devlet memurluğuna ilk defa atanan kişilerin asli memurluğa geçmeden önce tabi oldukları özel bir statüdür. Aday memurlar, görevleri sırasında diğer devlet memurları gibi disiplin hükümlerine tabi olmakla birlikte, adaylık statüsü nedeniyle haklarında ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun adaylığa ilişkin özel hükümleri uygulanmaktadır.
2026 yılında aday memurlar bakımından önemli mevzuat değişiklikleri yapılmıştır. Özellikle 29 Ocak 2026 tarihli 7573 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanun’un 56. maddesi değiştirilmiş, 57. madde yürürlükten kaldırılmış ve disiplin cezası zamanaşımına ilişkin 127. maddede değişiklik yapılmıştır.
Bunun yanında 19 Mart 2026 tarihli Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik ile aday memurların eğitim, sınav ve staj süreçleri yeniden düzenlenmiştir. Eski Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle aday memurlar hakkında disiplin soruşturması yürütülürken yalnızca 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümlerinin değil, adaylık statüsüne ilişkin güncel düzenlemelerin de birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Aday Memur Nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında ilk defa devlet memurluğuna atanan ve adaylık süreci içerisinde bulunan kişiler aday memur olarak kabul edilir.
Aday memurun amacı yalnızca memurun görevini öğrenmesini sağlamak değildir. Adaylık döneminde memurun kamu hizmetinin gereklerine, mevzuata, etik kurallara, kurum düzenine ve görev sorumluluklarına uyum sağlaması da amaçlanmaktadır.
2026 yılında yürürlüğe giren yeni yönetmelik kapsamında aday memurlara;
- temel eğitim,
- hazırlayıcı eğitim,
- staj
uygulanmaktadır. Ayrıca ilk defa devlet memuru olarak atananların göreve başladıktan sonraki ilk üç yıl içinde deneyimli memur veya birim amiri refakatinde işbaşında yetiştirilmesi esas alınmıştır.
Aday Memur Disiplin Cezası Alırsa Ne Olur?
Bu soru 2026 yılı itibarıyla özellikle önemlidir.
Çünkü 657 sayılı Kanun’un 56. maddesi 29 Ocak 2026 tarihinde değiştirilmiştir.
Yeni düzenlemeye göre adaylık süresi içerisinde;
- temel eğitimde başarısız olanlar,
- hazırlayıcı eğitimde başarısız olanlar,
- staj döneminde başarısız olanlar,
- birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alanlar,
- aylıktan kesme cezası alanlar,
- kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar
hakkında disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişik kesme işlemi uygulanabilir. İlişiği kesilenler, sağlık nedenleri hariç olmak üzere üç yıl süreyle devlet memurluğuna alınamaz.
Önemli değişiklik
Eski uygulamaya ilişkin internet üzerindeki birçok kaynakta, aday memurun herhangi bir disiplin cezası alması halinde ilişiğinin kesileceği yönünde bilgiler bulunmaktadır.
Bu bilgi 2026 mevzuatı bakımından güncel değildir.
7573 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanun’un 56. maddesinde yapılan değişiklik sonucunda artık özellikle:
Birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası
ile
Aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası
aday memurun ilişiğinin kesilmesi bakımından önem taşımaktadır.
Bu nedenle aday memur hakkında yalnızca “disiplin cezası aldı” şeklinde değerlendirme yapılması yeterli değildir. Verilen disiplin cezasının türü, kesinleşip kesinleşmediği, fiilin niteliği ve adaylık sürecindeki diğer disiplin cezaları birlikte değerlendirilmelidir.
Aday Memura Uyarma Cezası Verilebilir mi?
Evet.
Aday memurlar da 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde düzenlenen disiplin hükümlerine tabidir.
Uyarma cezası, memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
Örneğin;
- verilen emir ve görevlerin zamanında yapılmaması,
- görev mahallinde belirlenen usullere uyulmaması,
- göreve geç gelme,
- görev mahallini izinsiz terk etme,
- resmi belge veya araçların korunmasında gereken özenin gösterilmemesi
gibi fiiller somut olayın özelliklerine göre uyarma cezası kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak aday memur bakımından uyarma cezasının sonuçları ayrıca önem taşır.
Tek bir uyarma cezası, 2026’daki 657 m.56 düzenlemesi bakımından tek başına otomatik olarak aday memurun ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğurmaz.
Ancak adaylık sürecinde birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alınması halinde 657 sayılı Kanun’un 56. maddesi gündeme gelebilir.
Aday Memura Kınama Cezası Verilebilir mi?
Evet.
Kınama cezası, memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezası gerektiren fiiller de 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde düzenlenmiştir.
Aday memur hakkında kınama cezası verilmesi halinde, cezanın adaylık bakımından sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alınması 657 sayılı Kanun’un 56. maddesinde aday memurun ilişiğinin kesilmesine neden olabilecek haller arasında sayılmıştır.
Aday Memur Aylıktan Kesme Cezası Alırsa Ne Olur?
Bu durum aday memur açısından daha ağır sonuç doğurabilir.
657 sayılı Kanun’un 56. maddesinin güncel haline göre adaylık süresi içerisinde aylıktan kesme cezası alan aday memurun ilişiğinin kesilmesi mümkündür.
İşlem;
disiplin amirinin teklifi + atamaya yetkili amirin onayı
ile gerçekleştirilir.
Bu nedenle aday memur hakkında aylıktan kesme cezası gerektiren bir fiil nedeniyle soruşturma yürütülüyorsa, yalnızca verilecek disiplin cezasının mali sonucuna değil, aday memurluk statüsü üzerindeki sonucuna da bakılması gerekir.
Aday Memur Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Alırsa Ne Olur?
Kademe ilerlemesinin durdurulması, 657 sayılı Kanun’daki daha ağır disiplin cezalarından biridir.
Adaylık süresi içinde bu cezanın verilmesi halinde 657 sayılı Kanun’un 56. maddesi gereğince aday memurun ilişiğinin kesilmesi gündeme gelir.
Aday memur hakkında böyle bir disiplin cezası tesis edilmesi halinde;
- Disiplin soruşturmasının usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği,
- Fiilin gerçekten işlendiğinin ortaya konulup konulmadığı,
- Delillerin hukuka uygun elde edilip edilmediği,
- Savunma hakkının kullandırılıp kullandırılmadığı,
- Yetkili makam tarafından karar verilip verilmediği,
- Cezanın fiille orantılı olup olmadığı
ayrıca incelenmelidir.
Aday Memurun Görevine Son Verilmesi İçin Disiplin Soruşturması Şart mı?
Aday memurun disiplin cezası nedeniyle ilişiğinin kesilmesi ile eğitim veya stajda başarısız olması nedeniyle görevine son verilmesi aynı hukuki sebebe dayanmaz.
Disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiil söz konusuysa 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümlerine uygun bir süreç yürütülmesi gerekir.
Özellikle aday memura disiplin cezası verilmeden önce savunma hakkının kullandırılması zorunludur.
Anayasa’nın 129. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un 130. maddesi bakımından savunma hakkı, disiplin hukukunun temel güvencelerindendir.
Aday Memurun Savunması Alınmadan Ceza Verilebilir mi?
Hayır.
657 sayılı Kanun’un 130. maddesi gereğince savunması alınmadan memur hakkında disiplin cezası verilemez.
Memura isnat edilen fiilin açık şekilde bildirilmesi ve savunmasını hazırlayabilmesi için gerekli imkanın sağlanması gerekir.
Savunma istem yazısında mümkün olduğunca;
- isnat edilen fiil,
- fiilin tarihi,
- olayın gerçekleşme şekli,
- dayanak mevzuat,
- savunmanın nereye ve ne zamana kadar yapılacağı
açıkça gösterilmelidir.
Aday memur, savunmasında yalnızca “suçu kabul etmiyorum” demekle yetinmek zorunda değildir.
Olayın gerçek oluş şeklini açıklayabilir, tanık gösterebilir, belge sunabilir ve lehine olan delillerin araştırılmasını talep edebilir.
Aday Memura Kaç Gün Savunma Süresi Verilir?
657 sayılı Kanun’un 130. maddesine göre memura savunmasını yapmak üzere yedi günden az olmamak üzere süre verilmesi gerekir.
Savunma hakkının etkin şekilde kullanılabilmesi için isnadın açık olması da önemlidir.
Sadece genel ve soyut ifadelerle savunma istenmesi, somut olayın özelliklerine göre savunma hakkının gereği gibi kullandırılmadığı iddiasına neden olabilir.
Aday Memur Disiplin Soruşturmasında Avukat Talep Edebilir mi?
Aday memur, hakkında yürütülen disiplin sürecinde hukuki yardım alabilir.
Disiplin soruşturmasının konusu ağırsa, özellikle aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması gibi sonuçların gündeme gelmesi halinde hukuki destek alınması önemlidir.
Çünkü aday memur bakımından verilecek cezanın sonucu yalnızca disiplin cezası olmayabilir; aynı zamanda 657 sayılı Kanun’un 56. maddesi kapsamında memurlukla ilişiğin kesilmesi gündeme gelebilir.
Aday Memur Hakkında Disiplin Soruşturması Nasıl Yapılır?
Disiplin soruşturmasının temel aşamaları genel olarak şu şekilde ilerler:
1. Fiilin öğrenilmesi
İdare, disipline aykırı olduğu ileri sürülen fiili ihbar, şikayet, tutanak, denetim veya başka bir yolla öğrenebilir.
2. Soruşturma başlatılması
Yetkili makam tarafından gerekli görülmesi halinde soruşturma başlatılır ve soruşturmacı görevlendirilebilir.
3. Delillerin toplanması
Tanık beyanları, belgeler, kamera kayıtları, yazışmalar ve diğer hukuka uygun deliller incelenir.
4. Savunmanın alınması
Memura isnat edilen fiil bildirilir ve savunma hakkı kullandırılır.
5. Soruşturma raporu
Soruşturmacı elde edilen delilleri değerlendirerek raporunu yetkili makama sunar.
6. Disiplin cezası hakkında karar
Yetkili makam veya kurul tarafından mevzuata uygun şekilde karar verilir.
7. Tebliğ ve başvuru
Verilen karar ilgili memura tebliğ edilir. Kararın niteliğine göre idari başvuru ve/veya yargı yolu gündeme gelir.
Aday Memur Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı
Disiplin hukukunda süreler son derece önemlidir.
7573 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanun’un 127. maddesinin ikinci fıkrası değiştirilmiştir.
Güncel düzenlemeye göre disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Ayrıca disiplin cezasının mahkeme kararıyla iptal edilmesi halinde, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde yeniden işlem tesis edilmesi mümkündür. Zamanaşımı süresinin dolması veya altı aydan daha az süre kalması halinde ise kanunda belirtilen şartlarla en geç altı ay içinde yeniden disiplin cezası tesis edilebilir.
Bu değişiklik, özellikle disiplin cezası iptal edilen memurlar bakımından önem taşımaktadır.
Aday Memurlukta Eğitim ve Sınav Başarısızlığı
2026 yılında aday memurların eğitim sistemi de değiştirilmiştir.
19 Mart 2026 tarihli yeni yönetmeliğe göre aday memurlara;
- temel eğitim,
- hazırlayıcı eğitim,
- staj
verilmektedir.
Temel eğitimin süresi 10 günden az, 2 aydan fazla olamaz.
Hazırlayıcı eğitimin süresi ise 1 aydan az, 6 aydan fazla olamaz.
Temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve stajın herhangi birinde başarısızlık aday memurluk bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.
Aday Memur Sınavda Başarısız Olursa Ne Olur?
Yeni yönetmeliğe göre başarısız sayılan aday memura sınav sonucu yazılı olarak tebliğ edilir.
Aday memur, sınav sonucuna karşı tebliğden itibaren en geç üç iş günü içinde eğitim ve sınav yürütme komisyonuna dilekçe vererek itiraz edebilir.
İtirazın en geç on iş günü içinde karara bağlanması öngörülmektedir. İtiraz sonuçlanıncaya kadar aday memurun sonraki eğitime devam etmesi sağlanır.
Bu nedenle aday memurların sınav sonuçlarına ilişkin süreleri kaçırmaması gerekir.
Aday Memurlukta Hangi Eğitimler Veriliyor?
19 Mart 2026 tarihli yönetmeliğe göre temel eğitim kapsamında;
- Anayasa,
- devlet teşkilatı,
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu,
- disiplin işlemleri,
- amir-memur ilişkileri,
- müracaat ve şikayet,
- resmi yazışma,
- gizlilik,
- arşiv,
- devlet malının korunması,
- e-Devlet uygulamaları,
- insan hakları,
- kamu etiği,
- kişisel verilerin korunması,
- iş sağlığı ve güvenliği
gibi konulara yer verilmektedir.
Bu düzenleme, aday memurun yalnızca görevini teknik olarak öğrenmesini değil, kamu hizmetinin hukuki ve etik çerçevesini de kavramasını amaçlamaktadır.
Aday Memur Hakkında Tutanak Tutulursa Ne Olur?
Bir aday memur hakkında tutanak tutulması tek başına disiplin cezası verildiği anlamına gelmez.
Tutanak, disiplin sürecinde delillerden biri olabilir.
Ancak tutanakta yer alan iddianın;
- gerçeği yansıtıp yansıtmadığı,
- kim tarafından düzenlendiği,
- olayın ne şekilde gerçekleştiği,
- başka delillerle desteklenip desteklenmediği
araştırılmalıdır.
Tutanak tutuldu diye aday memurun otomatik olarak görevine son verilmesi söz konusu değildir.
Aday Memur Disiplin Cezasına Karşı Dava Açabilir mi?
Evet.
Disiplin cezası bir idari işlem niteliğinde olduğundan, hukuka aykırı olduğu düşünülen disiplin işlemlerine karşı idari yargı yoluna başvurulması gündeme gelebilir.
Dava bakımından;
- görevli mahkeme,
- yetkili mahkeme,
- dava açma süresi,
- varsa idari başvuru,
- işlemin tebliğ tarihi
dikkatle değerlendirilmelidir.
Özellikle aday memurun ilişiğinin kesilmesi halinde yalnızca disiplin cezasının değil, ilişik kesme işleminin de hukuki dayanağı ve usulü ayrıca incelenmelidir.
Aday Memurun İlişik Kesme İşlemine Karşı Ne Yapılabilir?
Aday memurun ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa idari yargıda iptal davası açılması gündeme gelebilir.
Somut olayda ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmesi de değerlendirilebilir.
Yürütmenin durdurulması bakımından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki şartların bulunması gerekir.
Mahkeme tarafından özellikle;
- açık hukuka aykırılık,
- telafisi güç veya imkânsız zarar
şartları değerlendirilir.
Bu nedenle dava açmadan önce işlemin tebliğ tarihi ve dava süresinin doğru tespit edilmesi büyük önem taşır.
2026’da Aday Memurlar Bakımından En Önemli Değişiklikler
2026 yılı itibarıyla aday memurları ilgilendiren temel değişiklikler şöyle özetlenebilir:
| Konu | Güncel durum |
|---|---|
| Aday memurun disiplin sistemi | 657 sayılı Kanun uygulanır |
| Birden fazla uyarma/kınama | İlişik kesme gündeme gelebilir |
| Aylıktan kesme | İlişik kesme gündeme gelir |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | İlişik kesme gündeme gelir |
| Eğitim/staj başarısızlığı | İlişik kesme gündeme gelebilir |
| İlişiği kesilen aday memur | Sağlık nedenleri hariç 3 yıl memurluğa alınmama |
| 657 m.57 | 29 Ocak 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırıldı |
| Disiplin cezası genel zamanaşımı | Fiilden itibaren 2 yıl |
| Yeni aday memur eğitim yönetmeliği | 19 Mart 2026’da yürürlüğe girdi |
| Eski aday memur eğitim yönetmeliği | Yürürlükten kaldırıldı |
Sonuç
Aday memurlar bakımından 2026 yılı, disiplin hukuku açısından önemli değişikliklerin yapıldığı bir dönem olmuştur.
Özellikle 7573 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanun’un 56. maddesinde yapılan değişiklik, aday memurun disiplin cezası almasının sonuçlarını yeniden düzenlemiştir.
Artık aday memurun tek bir uyarma veya tek bir kınama cezası alması, tek başına 657 sayılı Kanun’un 56. maddesi kapsamında otomatik olarak ilişiğinin kesileceği anlamına gelmemektedir. Buna karşılık birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası ile aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları aday memurun ilişiğinin kesilmesi bakımından ciddi sonuçlar doğurabilmektedir.
Ayrıca 2026 yılında aday memurların eğitim sistemi de yenilenmiş; temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj süreçleri yeniden düzenlenmiş, aday memurların ilk üç yıl içerisinde işbaşında yetiştirilmesine yönelik yeni bir sistem getirilmiştir.
Bu nedenle aday memur hakkında disiplin soruşturması açıldığında yalnızca “hangi disiplin cezası verilebilir?” sorusuna değil;
“Fiil gerçekten işlendi mi?”, “deliller hukuka uygun mu?”, “savunma hakkı kullandırıldı mı?”, “soruşturma süresi geçirilmiş mi?”, “yetkili makam karar verdi mi?”, “verilen ceza fiille orantılı mı?” ve “bu cezanın aday memurluk statüsüne etkisi nedir?”
sorularına birlikte cevap verilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Aday memur disiplin cezası alırsa memuriyetten atılır mı?
Her disiplin cezası otomatik olarak ilişik kesme sonucunu doğurmaz. 2026’daki 657 m.56 düzenlemesinde cezanın türü ve uyarma/kınama bakımından tekrar sayısı önemlidir.
Aday memur bir kez kınama alırsa görevine son verilir mi?
Tek bir kınama cezası, 657 m.56’nın güncel metni bakımından tek başına otomatik ilişik kesme sebebi değildir.
Aday memur iki kez uyarma cezası alırsa ne olur?
Birden fazla uyarma cezası, 657 m.56 kapsamında ilişik kesme işleminin gündeme gelmesine neden olabilir.
Aday memur aylıktan kesme cezası alırsa ne olur?
Adaylık süresi içinde aylıktan kesme cezası alınması, 657 m.56 kapsamında ilişiğin kesilmesine neden olabilir.
Aday memur hakkında tutanak tutulması ilişik kesme sebebi midir?
Hayır. Tutanak tek başına disiplin cezası değildir. İsnadın soruşturma sonucunda hukuken ortaya konulması gerekir.
Aday memur savunma yapmadan görevine son verilebilir mi?
Disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiil bakımından savunma hakkı kullandırılmadan disiplin cezası verilmesi mümkün değildir.
Aday memur ilişik kesme işlemine karşı dava açabilir mi?
Hukuka aykırı olduğu değerlendirilen ilişik kesme işlemlerine karşı idari yargıda iptal davası ve şartları varsa yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Aday memurlukta 2026 yılında ne değişti?
29 Ocak 2026’da 7573 sayılı Kanun ile aday memurların disiplin nedeniyle ilişiklerinin kesilmesine ilişkin 657 m.56 değiştirildi ve 57. madde yürürlükten kaldırıldı. 19 Mart 2026’da ise aday memurların eğitim ve yetiştirilmesine ilişkin yeni yönetmelik yürürlüğe girdi.
Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Aday memur hakkında yürütülen disiplin soruşturması ve ilişik kesme işlemlerinde; fiilin niteliği, disiplin cezasının türü, soruşturma ve zamanaşımı süreleri, savunma hakkı, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları somut olay üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
