Yurt dışında yaşayan veya geçici olarak yurt dışına çıkan kişiler, Türkiye’den gelen bir telefonla aranarak ifadeye davet edildiklerini, bir soruşturma kapsamında kendilerine ulaşılmak istendiğini ya da bir adli işlem hakkında bilgi verildiğini öğrenebilir.
Böyle bir durumda akla ilk gelen sorular genellikle şunlardır: Hakkımda soruşturma mı var? Yakalama kararı çıkarılmış olabilir mi? Türkiye’ye dönersem gözaltına alınır mıyım? Yurt dışındayken hukuki durumumu nasıl öğrenebilirim?
Bu soruların yanıtı, aramanın hangi makamdan geldiğine, hangi nedenle yapıldığına ve hakkınızda verilmiş bir adli karar bulunup bulunmadığına göre değişir.
1. Yurt dışındayken aranmak, hakkımda yakalama kararı olduğu anlamına mı gelir?
Hayır. Türkiye’den telefonla aranmış olmak, tek başına hakkınızda yakalama kararı bulunduğunu göstermez.
Arama; bir soruşturma kapsamında bilgi verilmesi, ifadeye davet edilmeniz veya bir dosyaya ilişkin işlem hakkında sizinle iletişim kurulması gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Bu nedenle öncelikle arayan kişinin hangi kurumdan olduğunu, hangi dosya veya olay nedeniyle aradığını ve sizden ne talep edildiğini öğrenmeye çalışmalısınız.
Telefon görüşmesinde hakkınızda yakalama kararı bulunduğu söylenmişse bu bilgiyi yetkili kanallar üzerinden doğrulatmanız önemlidir. Ayrıca kişisel bilgilerinizi veya para göndermenizi isteyen aramaların resmî bir makamdan geldiğini varsaymamalısınız.
2. Hakkımda yakalama kararı olup olmadığını yurt dışından nasıl öğrenebilirim?
Türkiye’deki adli dosyalar hakkında bilgi edinmek için UYAP Vatandaş Portalı ve e-Devlet üzerinden erişilebilen ilgili hizmetlerden yararlanılabilir.
UYAP Vatandaş Portalı üzerinden tarafı olduğunuz ve sistemde görüntülenebilen dava dosyalarının bilgilerini inceleyebilirsiniz.
UYAP Vatandaş Portalı’na vatandas.uyap.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Ancak devam eden soruşturmalar veya erişimin sınırlı olduğu kayıtlar elektronik sistemlerde görünmeyebilir. Ayrıca her yakalama kararının portal üzerinden görüntülenebileceği varsayılmamalıdır.
Bu nedenle UYAP’ta hakkınızda bir dosya görünmemesi ya da görüntülenen dosyalarda yakalama kararına ilişkin bilgi bulunmaması, hakkınızda kesinlikle yakalama kararı olmadığı anlamına gelmez.
Yakalama kararı bulunduğuna ilişkin somut bir bilgi aldıysanız dosyanın durumunun yetkili adli merciler aracılığıyla veya bir avukatın hukuki incelemesiyle doğrulanması gerekir.
3. Hakkımda soruşturma varsa Türkiye’ye döndüğümde gözaltına alınır mıyım?
Bir soruşturmanın bulunması, kişinin mutlaka gözaltına alınacağı anlamına gelmez.
Yakalama, gözaltı ve tutuklama birbirinden farklı hukuki işlemlerdir. Her birinin koşulları ve uygulanma usulü ilgili mevzuata göre değerlendirilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 98. maddesine göre, kanunda belirtilen koşulların bulunması hâlinde şüpheli veya sanık hakkında yakalama emri düzenlenebilir. Soruşturma aşamasında çağrı üzerine gelmeyen veya kendisine çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenmesi de bu kapsamda mümkündür.
Dolayısıyla yalnızca hakkınızda soruşturma bulunduğu bilgisiyle Türkiye’ye girişte gözaltına alınacağınız sonucuna varılamaz. Bununla birlikte hakkınızda mevcut bir yakalama emri veya başka bir adli karar varsa Türkiye’ye giriş sırasında işlem yapılması söz konusu olabilir.
Bu nedenle seyahat planı yapmadan önce somut olayın özelliklerine göre hukuki durumunuzu öğrenmeniz önemlidir.
4. Yurt dışındayım, ifadeye çağrıldıysam ne yapmalıyım?
Öncelikle çağrının hangi makamdan geldiğini, hangi soruşturmayla ilgili olduğunu ve sizden hangi işlemin beklendiğini netleştirmelisiniz.
Mümkünse dosya numarasını, çağrıya ilişkin resmî bilgileri ve varsa tebligat belgelerini temin edin. Ardından dosyanın aşamasının, isnat edilen fiilin ve varsa mevcut kararların değerlendirilmesi gerekir.
Yurt dışında bulunmanız, Türkiye’de yürütülen soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Bu nedenle çağrıyı görmezden gelmek yerine hukuki durumunuzu gecikmeden değerlendirmelisiniz.
İfade vermek amacıyla düzenlenmiş bir yakalama emri bulunduğu öğrenilirse kararın dayanağı, niteliği ve doğurabileceği sonuçlar ayrıca incelenmelidir.
5. Yurt dışından bir avukat aracılığıyla işlem yapabilir miyim?
Türkiye’de yürütülen bir ceza soruşturması veya kovuşturması kapsamında avukattan hukuki yardım alınabilir.
Avukat, yetkisi ve dosyanın niteliği çerçevesinde hukuki durumu değerlendirebilir, erişebildiği dosya kapsamını inceleyebilir ve gerekli başvurular konusunda destek sağlayabilir.
Ancak avukat aracılığıyla hukuki yardım alınması, kişinin bizzat ifade vermesi veya başka bir usul işlemi için hazır bulunması gereken durumları kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Yurt dışından hangi işlemlerin yapılabileceği, ifade işlemlerinin nasıl yürütülebileceği ve kişinin Türkiye’ye gelmeden işlem yapıp yapamayacağı somut dosyanın özelliklerine ve uygulanacak usul kurallarına göre belirlenmelidir.
6. Türkiye’ye dönmeden önce nelere dikkat etmeliyim?
Türkiye’den gelen aramanın nedeni tam olarak bilinmiyorsa şu adımlar izlenebilir:
- Arayan makamın ve iletişim bilgilerinin doğruluğunu kontrol edin.
- Varsa dosya numarasını, çağrı bilgisini veya resmî belgeyi temin edin.
- UYAP Vatandaş Portalı ve e-Devlet üzerinden erişebildiğiniz adli dosya bilgilerini inceleyin.
- Hakkınızda yakalama kararı bulunduğuna ilişkin somut bir bilgi varsa seyahat planınızı yapmadan önce hukuki durumunuzu değerlendirin.
- İfade çağrısı, tebligat veya mahkeme işlemi söz konusuysa ilgili süreleri ve yükümlülükleri gözden geçirin.
- Arayan kişi kendisini polis, savcı veya başka bir kamu görevlisi olarak tanıtıp para göndermenizi ya da hassas kişisel bilgilerinizi paylaşmanızı istiyorsa, talebi resmî kanallardan doğrulamadan işlem yapmayın.
Özellikle ciddi bir suç isnadı veya yakalama emri ihtimali varsa yalnızca genel internet bilgilerine dayanarak hareket etmek yerine dosyaya özgü hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.
Sonuç: Yurt dışındayken Türkiye’den arandıysanız ne yapmalısınız?
Yurt dışındayken Türkiye’den aranmak, tek başına hakkınızda yakalama kararı bulunduğu veya Türkiye’ye döndüğünüzde gözaltına alınacağınız anlamına gelmez. Ancak aramanın nedeni bilinmiyorsa konunun araştırılmadan bırakılması da doğru değildir.
Hukuki durumun belirlenmesinde soruşturmanın veya davanın aşaması, varsa çağrı ve kararlar ile uygulanabilecek usul kuralları birlikte değerlendirilmelidir.
Türkiye’de hakkınızda yürütülen bir soruşturma, ceza davası veya yakalama kararı bulunduğuna ilişkin bilgi aldıysanız, somut belgelerin incelenmesi ve hukuki seçeneklerin değerlendirilmesi için avukattan destek alabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayda uygulanacak hukuki yol, dosya kapsamına ve ilgili mevzuata göre değişebilir.
HS Hukuk Ofisi | Ankara
