Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının veya Türkiye’de evlilik kaydı bulunan kişilerin sıkça karşılaştığı sorulardan biri şudur:
“Yurt dışında boşandım, Türkiye’de de boşanmış sayılır mıyım?”
Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İngiltere veya başka bir ülkede verilen boşanma kararı, Türkiye’deki nüfus kayıtlarına kendiliğinden işlenmeyebilir. Bu nedenle kişi yurt dışında boşanmış olmasına rağmen Türkiye’deki nüfus kaydında hâlâ evli görünebilir.
Peki, yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’de nasıl geçerli hâle gelir?
Yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’de geçerli midir?
Yabancı bir ülkenin mahkemesi veya yetkili idari makamı tarafından verilen boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilmesi için Türk hukukunda aranan şartların değerlendirilmesi gerekir.
Her yabancı boşanma kararı için mutlaka mahkemede dava açılması gerekmez. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi kapsamında, gerekli şartları taşıyan yabancı boşanma kararlarının nüfus kütüğüne idari yoldan tescili mümkün olabilir.
Ancak idari tescilin mümkün olmadığı durumlarda, yabancı kararın Türkiye’de tanınması için mahkemeye başvurulması gerekebilir.
Yurt dışındaki boşanma kararı Türkiye’de nasıl tescil edilir?
Yabancı ülkede verilen boşanma kararının nüfus kütüğüne idari yoldan tescil edilebilmesi için belirli şartların karşılanması gerekir.
Öncelikle kararın, verildiği ülkenin hukukuna göre boşanma konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş ve usulüne uygun biçimde kesinleşmiş olması gerekir. Ayrıca kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şarttır.
Kural olarak tarafların birlikte veya vekilleri aracılığıyla başvurması gerekir. Bununla birlikte, taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı olan diğer tarafın veya vekilinin tek başına başvurması mümkündür.
Tescil başvurusu, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla veya Türkiye’de bu işlem için yetkilendirilmiş nüfus müdürlüklerine yapılabilir.
Başvuru sırasında yabancı boşanma kararı, kesinleşme durumunu gösteren belgeler ve ilgili mevzuat uyarınca istenen diğer evraklar sunulmalıdır. Belge, tercüme, onay ve başvuru usulüne ilişkin gereklilikler somut olaya göre kontrol edilmelidir.
Tanıma davası açmak her zaman gerekli midir?
Hayır. Yabancı boşanma kararının kanunda belirtilen şartları taşıması hâlinde nüfus kütüğüne idari yoldan tescil edilmesi mümkün olabilir.
Bununla birlikte, idari tescil başvurusunun şartların karşılanmaması nedeniyle reddedilmesi veya idari tescil yolunun somut olayda uygulanamaması hâlinde, yabancı kararın Türkiye’de tanınması için dava açılması gündeme gelebilir.
Bu nedenle yurt dışında boşanmış kişilerin, doğrudan dava açmadan önce ellerindeki kararın idari tescile uygun olup olmadığını değerlendirmeleri önemlidir.
Tanıma ve tenfiz aynı şey midir?
Hayır. Tanıma ve tenfiz, farklı hukuki sonuçlar doğuran işlemlerdir.
Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisinden yararlanmasını sağlar.
Tenfiz ise yabancı mahkeme kararının, Türkiye’de icra edilmesi gereken hükümlerinin yerine getirilebilmesiyle ilgilidir.
Yalnızca boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması isteniyorsa, kural olarak tanıma konusu gündeme gelir.
Yabancı kararda nafaka, tazminat veya başka bir edimin yerine getirilmesine ilişkin hükümler de bulunuyorsa, bu hükümlerin Türkiye’de uygulanabilmesi bakımından tenfiz gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla her boşanma kararında tenfiz davası açılması gerektiği söylenemez. İzlenecek yol, kararın içeriğine ve talep edilen hukuki sonuca göre belirlenir.
Yurt dışında boşandım ama Türkiye’de hâlâ evli görünüyorum. Ne yapmalıyım?
Bu durumda öncelikle yabancı boşanma kararının;
- Kesinleşip kesinleşmediği,
- Kararı veren makamın ilgili ülke hukukuna göre yetkili olup olmadığı,
- İdari tescil için aranan şartları taşıyıp taşımadığı,
- Yalnızca boşanma hükmü mü içerdiği, yoksa nafaka, tazminat veya başka hükümler de içerip içermediği
incelenmelidir.
Kararın şartları taşıması hâlinde nüfus kütüğüne idari tescil yolu kullanılabilir. Bu yolun mümkün olmadığı durumlarda ise kararın içeriğine ve somut olayın özelliklerine göre tanıma veya tenfiz yoluna başvurulması gerekebilir.
Yurt dışında verilen boşanma kararında boşanma tarihi hangisidir?
Yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması veya kanuni şartlar kapsamında nüfus kütüğüne tescil edilmesi hâlinde, boşanma tarihi olarak kural olarak yabancı kararın kesinleşme tarihi esas alınır.
Bu nedenle Türkiye’deki nüfus kaydının güncellenmesi, yalnızca medeni hâlin doğru görünmesi bakımından değil, boşanmayla bağlantılı diğer hukuki işlemler bakımından da önem taşıyabilir.
Yurt dışında boşanan kişi Türkiye’de yeniden evlenebilir mi?
Yurt dışında boşanmış ancak kararını Türkiye’de henüz nüfus kayıtlarına işletmemiş bir kişinin nüfus kaydında hâlâ evli görünmesi mümkündür. Bu durum, Türkiye’de yeniden evlenmek istediğinde sorun oluşturabilir.
Bu nedenle yeniden evlenmeyi planlayan kişilerin, yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınıp tanınmadığını veya nüfus kütüğüne tescil edilip edilmediğini önceden kontrol etmeleri önemlidir.
Sonuç
“Yurt dışında boşandım, Türkiye’de de boşanmış sayılır mıyım?” sorusunun cevabı, yabancı boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilmesi için gerekli şartların bulunup bulunmadığına bağlıdır.
Her yabancı boşanma kararı için mutlaka tanıma davası açılması gerekmez. Kanuni şartları taşıyan kararlar bakımından nüfus kütüğüne idari tescil yolu mümkün olabilir. Bu yolun uygulanamadığı durumlarda ise tanıma veya kararın içeriğine göre tenfiz gündeme gelebilir.
Yurt dışında verilen boşanma kararının Türkiye’de nasıl geçerli hâle getirileceği; kararın içeriğine, kesinleşme durumuna, başvuru şartlarına ve somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Bu nedenle işlem yapılmadan önce yabancı boşanma kararının ve gerekli belgelerin hukuki açıdan incelenmesi, uygun başvuru yolunun belirlenmesi açısından önem taşır.
