Banka hesabına bloke konulması, kişinin hesabındaki parayı kullanamamasına, para çekememesine veya para transferi gerçekleştirememesine neden olabilir. Bu durum, özellikle günlük ihtiyaçlarını banka hesabı üzerinden karşılayan kişiler açısından mağduriyet yaratabilir.
Banka hesabına bloke konulmasının birden fazla nedeni olabilir. İcra takibi, vergi borcu, mahkeme veya yetkili makam kararları, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine yönelik işlemler ya da bankacılık işlemlerinden kaynaklanan nedenlerle hesap üzerindeki işlemler kısıtlanabilir.
Ancak banka hesabına bloke konulması, işlemin her durumda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Öncelikle blokenin hangi nedenle ve hangi kurum veya makam tarafından uygulandığının öğrenilmesi gerekir.
Banka Hesabına Neden Bloke Konulur?
Banka hesaplarına en sık şu nedenlerle bloke veya kısıtlama uygulanabilir:
1. İcra takibi nedeniyle
Kişi hakkında yürütülen icra takibi kapsamında, yasal şartların oluşması hâlinde banka hesaplarında bulunan para üzerine haciz uygulanabilir. Bu durumda ilgili icra müdürlüğü tarafından yürütülen haciz işleminin dayanağı ve kapsamı önem taşır.
2. Vergi borcu nedeniyle
Vergi borçları ve diğer kamu alacaklarının tahsili amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında banka hesaplarına elektronik haciz (e-haciz) uygulanabilir.
3. Mahkeme veya yetkili makam kararı nedeniyle
Hukuk veya ceza yargılamaları kapsamında verilen ihtiyati tedbir, el koyma ve diğer koruma kararları nedeniyle banka hesaplarındaki paranın kullanılması kısıtlanabilir.
4. MASAK kapsamında yapılan işlemler nedeniyle
Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörizmin finansmanının önlenmesine yönelik mevzuat kapsamında, belirli finansal işlemlerin gerçekleştirilmesi kanunda öngörülen şartlarla ertelenebilir.
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 19/A maddesi kapsamında, şüpheli bulunan belirli işlemlerin yedi iş günü süreyle askıya alınması veya gerçekleştirilmesine izin verilmemesi mümkündür. Bu düzenleme, her durumda banka hesabının tamamına bloke konulması anlamına gelmez.
5. Bankacılık işlemleri nedeniyle
Kredi veya kredi kartı borçları nedeniyle, bankanın sözleşmeden ve ilgili mevzuattan kaynaklanan geçerli takas veya mahsup yetkisi bulunması hâlinde hesap üzerinde kısıtlama uygulanması gündeme gelebilir.
Ancak bankanın bu yöndeki işlemlerinin hukuka uygunluğu; sözleşme hükümleri, verilen onay ve rızanın kapsamı ile somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Banka Hesabındaki Bloke Nasıl Kaldırılır?
Banka hesabındaki blokenin kaldırılması için izlenecek yol, blokenin hangi nedenle konulduğuna göre değişir.
Öncelikle banka ile iletişime geçilerek blokenin hangi kurum veya makam tarafından, hangi gerekçeyle uygulandığı ve varsa işlem numarası öğrenilmelidir.
Daha sonra blokenin dayanağı olan işlem veya karar incelenerek ilgili kuruma başvurulmalıdır.
Örneğin:
- İcra takibinden kaynaklanan hacizlerde ilgili icra müdürlüğüne,
- Vergi borcundan kaynaklanan e-haciz işlemlerinde ilgili vergi dairesine,
- Mahkeme kararına dayanan kısıtlamalarda ilgili yargı merciine,
- Bankanın kendi işlemlerinden kaynaklanan kısıtlamalarda ise öncelikle bankaya
başvurulması gerekebilir.
Blokenin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa işlemin niteliğine göre şikâyet, itiraz veya dava yolları değerlendirilebilir.
Banka Hesabına Bloke Konulmasına İtiraz Edilebilir mi?
Evet. Banka hesabına konulan blokenin hukuki dayanağı bulunmuyorsa, yasal şartlara aykırı şekilde uygulanmışsa veya kişinin kanunen korunan haklarını ihlal ediyorsa ilgili başvuru yollarına başvurulabilir.
Ancak itirazın nereye yapılacağı ve hangi süre içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiği, blokenin kaynağına ve işlemin hukuki niteliğine göre değişir.
Bu nedenle öncelikle işlemin dayanağı öğrenilmeli, ilgili karar veya haciz bildirisi incelenmeli ve başvuru doğru mercie yapılmalıdır.
Maaş Hesabına Bloke Konulabilir mi?
Maaş ve ücretler bakımından 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesinde özel düzenlemeler bulunmaktadır.
Genel olarak maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez. Haczedilecek miktar belirlenirken borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli tutar ile kanunda belirtilen sınırlar dikkate alınır.
İşçi ücretleri bakımından 4857 sayılı İş Kanunu’nun 35. maddesi uyarınca işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Nafaka alacaklarına ilişkin hükümler ise saklıdır.
Emekli aylıkları bakımından 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 93. maddesi uygulanır. Bu aylıklar, kanunda belirtilen istisnalar dışında haczedilemez. Borçlunun usulüne uygun muvafakati bulunmaması hâlinde, haczi yasaklanan gelir ve aylıklara ilişkin haciz talepleri reddedilir.
Bununla birlikte, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 21.03.2025 tarihli, 2022/2 E. ve 2025/1 K. sayılı kararıyla, tüketici kredisi nedeniyle verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve rıza talimatları kapsamında bankanın emekli maaşına doğrudan bloke koymasının mümkün olduğu kabul edilmiştir.
Bu karar, her türlü borç nedeniyle emekli aylığına bloke konulabileceği anlamına gelmez. Tüketici kredisi kapsamında verilen onay ve rıza talimatlarının varlığı ve kapsamı önem taşır.
Bu nedenle emekli aylığına bloke konulması durumunda, blokenin dayanağı olan sözleşme hükümleri ve verilen onay veya rızanın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Banka Hesabındaki Bloke Ne Zaman Kaldırılır?
Banka hesabındaki blokenin kaldırılması için bütün durumlarda geçerli tek bir süre bulunmamaktadır.
Blokenin nedenine, ilgili kurumun yapacağı işleme ve gerekli belgelerin tamamlanmasına göre süreç değişebilir.
Örneğin borcun ödenmesi veya haczin kaldırılmasına ilişkin kararın ilgili bankaya ulaşması, mahkeme kararının sona ermesi ya da bankanın kendi uyguladığı kısıtlamayı kaldırması farklı işlemler gerektirebilir.
Bu nedenle blokenin kaldırılma süresi, işlemin türüne ve ilgili kurumun gerçekleştireceği işlemlere göre belirlenir.
Sonuç
Banka hesabına bloke konulması durumunda öncelikle blokenin nedeni ve hukuki dayanağı öğrenilmelidir. İcra takibi, vergi borcu, mahkeme kararı veya bankacılık işlemleri nedeniyle uygulanan kısıtlamaların kaldırılması için farklı hukuki yollar bulunmaktadır.
Blokenin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa ilgili kuruma başvurulması ve somut olayın özelliklerine göre gerekli hukuki işlemlerin yapılması önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay kendi koşulları ve ilgili mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
HS Hukuk Ofisi
