İnternetten alışveriş yapan tüketicilerin en sık karşılaştığı sorulardan biri, satın alınan ürünün beğenilmemesi veya ihtiyaç duyulmaması hâlinde iade edilip edilemeyeceğidir. Ürünün teslim alınmasından sonra iade talebinde bulunmak mümkün müdür? Satıcı iadeyi kabul etmek zorunda mıdır? İade kargo ücretini kim öder?
İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde tüketicilerin belirli şartlarla cayma hakkı bulunmaktadır. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için yasal sürelere, bildirim koşullarına ve ilgili mevzuatta düzenlenen istisnalara dikkat edilmelidir.
İnternetten alınan ürün kaç gün içinde iade edilebilir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında, internet üzerinden kurulan mesafeli satış sözleşmelerinde tüketici, kural olarak 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma hakkını kullanabilir.
Mal satışlarında bu süre, ürünün tüketiciye veya tüketicinin belirlediği üçüncü kişiye teslim edildiği gün başlar. Tüketici, ürün kendisine teslim edilmeden önce de cayma hakkını kullanabilir.
Birden fazla ürünün ayrı ayrı teslim edildiği siparişlerde veya birden fazla parçadan oluşan ürünlerde süre, kural olarak son ürünün ya da parçanın teslim alınmasıyla başlar.
Cayma hakkının kullanılabilmesi için ürünün mutlaka ayıplı olması gerekmez. Tüketicinin ürünü beğenmemesi veya satın almaktan vazgeçmesi de bu hakkın kullanılmasına dayanak olabilir. Ancak her ürün ve sözleşme bakımından aynı kuralların geçerli olmadığı unutulmamalıdır.
İnternetten alınan ürünün iadesi nasıl yapılır?
Cayma hakkını kullanmak isteyen tüketicinin, 14 günlük süre dolmadan cayma kararını satıcıya, sağlayıcıya veya mevzuatın öngördüğü durumlarda aracı hizmet sağlayıcıya yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla bildirmesi gerekir.
Bu amaçla e-posta, internet sitesindeki cayma başvuru sistemi veya uygun diğer elektronik iletişim yöntemleri kullanılabilir. Cayma bildiriminin yapıldığını ispatlayabilmek için gönderilen mesajların ve başvuru kayıtlarının saklanması yararlıdır.
Cayma bildirimi yapıldıktan sonra tüketici, malı kural olarak 14 gün içinde geri göndermelidir. Satıcının ürünü kendisinin geri alacağını bildirdiği durumlar ayrıca değerlendirilir.
İade sürecinde şu adımlar izlenebilir:
- Satıcının internet sitesindeki iade ve cayma prosedürü incelenmelidir.
- Cayma talebi, yasal süre içinde açık bir şekilde bildirilmelidir.
- Başvuruya ilişkin e-posta, mesaj ve işlem kayıtları saklanmalıdır.
- Ürün, ilgili mevzuata ve iade sürecine uygun biçimde geri gönderilmelidir.
- Kargo gönderi belgesi ve takip numarası muhafaza edilmelidir.
Satıcı iade kargo ücretini tüketiciden isteyebilir mi?
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde iade masraflarına ilişkin kurallar bulunmaktadır.
Tüketicinin ürünü, ön bilgilendirmede iade için belirtilen taşıyıcı aracılığıyla geri göndermesi hâlinde iade masrafı tüketiciye yüklenemez. Ön bilgilendirmede iade için herhangi bir taşıyıcı belirtilmemişse de tüketiciden iade masrafı talep edilemez.
Belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesinin bulunmaması hâlinde satıcının ürünü tüketiciden ilave masraf talep etmeksizin aldırması gerekir.
Bu nedenle iade kargo ücretine ilişkin bir uyuşmazlık yaşandığında, satın alma sırasında yapılan ön bilgilendirme ve satıcının bildirdiği iade koşulları incelenmelidir.
İnternetten alınan ürünün ambalajı açıldıysa iade edilebilir mi?
Ambalajın açılmış olması, her durumda cayma hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bununla birlikte ürünün türü, kullanım durumu ve mevzuatta yer alan istisnalar önem taşır.
Örneğin, koruyucu ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünlerde cayma hakkı kullanılamayabilir. Bu istisnanın uygulanabilmesi için ürünün niteliğinin ve ilgili mevzuattaki koşulların dikkate alınması gerekir.
Tüketicinin ürünü incelemek amacıyla olağan şekilde kullanması ile ürünü kullanım amacı doğrultusunda yoğun biçimde kullanması aynı şekilde değerlendirilmez. Cayma süresi içinde malın işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun şekilde kullanılması nedeniyle meydana gelen değişikliklerden tüketici, kural olarak sorumlu tutulamaz.
Bu nedenle yalnızca ambalajın açılmış olması gerekçe gösterilerek bütün ürünlerin iadesinin reddedilebileceği söylenemez.
Hangi ürünlerde cayma hakkı kullanılamaz?
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 15. maddesinde cayma hakkının istisnaları düzenlenmiştir. Bu kapsamda, kanundaki koşulların gerçekleşmesi hâlinde aşağıdaki ürün veya sözleşmeler bakımından cayma hakkı kullanılamayabilir:
- Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan ürünler,
- Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar,
- Koruyucu unsurları açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar,
- Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallar,
- Koruyucu unsurları açılmış belirli kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri,
- Belirli bir tarihte veya dönemde sunulması gereken konaklama, araç kiralama ve benzeri bazı hizmetler,
- Elektronik ortamda anında ifa edilen belirli hizmetler ve tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar.
Bu istisnalar her ürün için genel bir iade yasağı oluşturmaz. Ürünün niteliği, sözleşmenin türü ve ilgili bentte aranan şartlar birlikte değerlendirilmelidir.
İnternetten alınan ürünün ücreti ne zaman iade edilir?
Tüketicinin cayma hakkını usulüne uygun şekilde kullanması hâlinde satıcı, ilgili mevzuatta öngörülen koşullar çerçevesinde tahsil edilen ödemeleri iade etmekle yükümlüdür.
Genel kural olarak satıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları da dâhil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmelidir.
Tüketicinin malı geri göndermesi gereken durumlarda, geri ödemenin yapılacağı sürenin başlangıcı bakımından ürünün hangi tarihte ve hangi taşıyıcıyla gönderildiği önem taşıyabilir.
İade, tüketicinin satın alma sırasında kullandığı ödeme aracına uygun şekilde ve tüketiciye ilave masraf yüklenmeden yapılmalıdır. Ürünün taksitle satın alınmış olması, geri ödemenin tek seferde yapılması kuralını ortadan kaldırmaz.
Mağazadan alınan ürün de 14 gün içinde iade edilebilir mi?
İnternetten yapılan alışverişlerdeki cayma hakkı ile fiziksel mağazadan yapılan alışverişlerdeki iade koşulları birbirinden farklıdır.
Tüketicinin fiziksel mağazadan ayıpsız bir ürün satın alması durumunda, yalnızca ürünü beğenmediği veya fikrini değiştirdiği için kanundan kaynaklanan genel bir 14 günlük cayma hakkı bulunmaz. Bununla birlikte satıcı, kendi iade politikası kapsamında tüketiciye iade veya değişim imkânı tanıyabilir.
Ürünün ayıplı olması hâlinde ise tüketicinin seçimlik hakları ayrıca değerlendirilir. Bu durumda uyuşmazlık yalnızca cayma hakkı kapsamında ele alınmamalıdır.
Sonuç
İnternet üzerinden satın alınan ürünlerde tüketicinin kural olarak 14 günlük cayma hakkı bulunmaktadır. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için süresinde bildirim yapılması, iade işleminin mevzuata uygun yürütülmesi ve cayma hakkına ilişkin istisnaların dikkate alınması gerekir.
İade talebinin reddedilmesi, ücretin geri ödenmemesi veya iade masraflarının tüketiciye yüklenmesi durumunda satın alma kayıtları, ön bilgilendirme metni, yazışmalar ve kargo belgeleri uyuşmazlığın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Tüketiciler, haklarının ihlal edildiğini düşündüklerinde uyuşmazlığın niteliğine ve parasal değerine göre ilgili tüketici başvuru yollarını değerlendirebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda ürünün ve sözleşmenin özellikleri ile yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.
