Bir borç nedeniyle icra takibi başlatılması ve borcun ödenmemesi halinde, alacaklının talebi üzerine borçlunun işyerinde haciz işlemi gerçekleştirilebilir. Ancak işyerine haciz gelmesi, işyerinde bulunan bütün malların herhangi bir sınırlama olmaksızın haczedilebileceği anlamına gelmez.

İşyeri haczinde; malın kime ait olduğu, haczedilecek eşyanın niteliği, borçlunun yaptığı faaliyetin emek veya sermaye ağırlıklı olup olmadığı, malın mesleğin devamı için gerekli olup olmadığı ve haczin alacak miktarıyla sınırlı olup olmadığı önem taşır.

Özellikle sanal ofis ve paylaşımlı ofis kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, “Sanal ofise haciz gelir mi?” sorusu da sıkça gündeme gelmektedir.

İşyeri Haczi Nedir?

İşyeri haczi, hakkında icra takibi bulunan borçlunun işyerinde bulunan ve haczedilmesi mümkün olan taşınır malların, alacağın tahsilini sağlamak amacıyla haczedilmesidir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 85. maddesi uyarınca borçlunun kendi elinde veya üçüncü kişilerde bulunan taşınır malları, taşınmazları, alacak ve haklarından alacaklının alacağını karşılayacak miktarda haciz yapılabilir.

Ancak haciz işlemi sınırsız değildir. Haciz, takip konusu alacağı karşılamaya yetecek miktarla sınırlı olmalıdır.

Bu nedenle işyerinde çok sayıda mal bulunması, bunların tamamının haczedilebileceği anlamına gelmez.

İşyeri Haczi Nasıl Yapılır?

Haciz işlemi, icra dosyası kapsamında icra müdürlüğünün yetkileri çerçevesinde gerçekleştirilir.

İcra memuru işyerine geldiğinde haczi mümkün olan malları tespit eder ve haciz işlemini tutanağa geçirir.

İİK m. 80 kapsamında borçlunun haciz sırasında gerekli açıklamaları yapması ve haczedilecek eşyayı göstermesi gerekebilir. Kanunda öngörülen şartların bulunması halinde kilitli yerlerin açılması da söz konusu olabilir.

Bununla birlikte icra memurunun yetkileri sınırsız değildir. Haciz işleminin kanunun çizdiği sınırlar içerisinde gerçekleştirilmesi gerekir.

Haciz sırasında hangi malların haczedildiğinin ve varsa borçluya veya üçüncü kişilere ait mülkiyet iddialarının tutanağa doğru şekilde geçirilmesi önem taşır.

İşyerindeki Her Mal Haczedilebilir mi?

Hayır.

İşyerinde bulunan bir eşyanın haczedilip haczedilemeyeceği değerlendirilirken öncelikle;

• malın borçluya ait olup olmadığı,
• haczedilmezlik kapsamında bulunup bulunmadığı,
• mesleğin devamı bakımından zorunlu olup olmadığı,
• işletmenin niteliği,
• haczin alacak miktarıyla orantılı olup olmadığı

dikkate alınmalıdır.

Örneğin işyerinde bulunan bilgisayar, yazıcı, makine, ticari mal, mobilya veya elektronik cihazlar somut olayın özelliklerine göre haczedilebilir.

Ancak her eşya için aynı hukuki değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Mesleğin Devamı İçin Gerekli Eşyalar Haczedilebilir mi?

İİK m. 82 kapsamında bazı mallar haczedilmezlik korumasından yararlanabilir.

Özellikle ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan bazı eşyalar bakımından haczedilmezlik gündeme gelebilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır.

Bir kişinin kendi emeğine ve mesleki bilgisine dayalı olarak yürüttüğü faaliyet ile sermaye ağırlıklı bir ticari işletmenin haczedilmezlik bakımından aynı şekilde değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle yalnızca bir eşyanın işyerinde kullanılıyor olması, o eşyanın her durumda haczedilemeyeceği anlamına gelmez.

Emek Ağırlıklı Meslek ile Sermaye Ağırlıklı İşletme Arasındaki Fark

Haczedilmezlik değerlendirmesinde, borçlunun faaliyetinde emeğin mi yoksa sermayenin mi baskın olduğu önem taşır.

Örneğin kişinin şahsi emeği ve mesleki bilgisi olmadan yürütülmesi mümkün olmayan bir faaliyet ile çok sayıda makine, ekipman ve ticari sermayeye dayanan bir işletmenin aynı şekilde değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle özellikle makine ve ekipmanların haczedilmezliği konusunda işletmenin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yargıtay uygulamasında da meslek ile sermaye ağırlıklı teşebbüs ayrımının haczedilmezlik değerlendirmesinde dikkate alındığı görülmektedir.

İşyerindeki Bilgisayar, Yazıcı ve Makineler Haczedilebilir mi?

Bir bilgisayarın, yazıcının veya makinenin işyerinde bulunması, bu eşyanın otomatik olarak haczedilemez olduğu anlamına gelmez.

Aynı şekilde işyerinde kullanılıyor olması da her durumda haczedilebileceği anlamına gelmez.

Değerlendirmede;

• faaliyetin niteliği,
• eşyanın ekonomik değeri,
• eşyanın mesleğin devamı bakımından zorunlu olup olmadığı,
• işletmenin emek veya sermaye ağırlıklı olması,
• haczin alacak miktarıyla orantılı olup olmadığı

dikkate alınmalıdır.

İşyerindeki Ticari Mallar ve Stoklar Haczedilebilir mi?

Borçluya ait ticari mallar ve stoklar, kural olarak haczin konusu olabilir.

Ancak işyerinde bulunan her ticari malın borçluya ait olduğu kabul edilemez.

Örneğin başka bir şirkete ait emanet mallar, konsinye ürünler, kiralanmış ekipmanlar veya leasing kapsamında kullanılan mallar işyerinde bulunabilir.

Bu nedenle haciz sırasında malların mülkiyetinin kime ait olduğunun ortaya konulması önemlidir.

İşyerindeki Mallar Başkasına Aitse Ne Olur?

İşyeri hacizlerinde sık karşılaşılan sorunlardan biri, borçluya ait olmayan malların da haciz sırasında işyerinde bulunmasıdır.

Örneğin;

• başka bir şirkete ait mallar,
• kiralanan makineler,
• leasing yoluyla kullanılan ekipmanlar,
• emanet bırakılmış eşyalar,
• iş ortağına ait araç ve cihazlar

işyerinde bulunabilir.

Malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa istihkak iddiası gündeme gelebilir.

İİK m. 96 ve devamında düzenlenen istihkak hükümleri kapsamında üçüncü kişinin mülkiyet veya başka bir ayni hak iddiası değerlendirilir.

Bu nedenle üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen mallar bakımından durumun haciz tutanağına açıkça geçirilmesi önemlidir.

Üçüncü Kişiye Ait Mal Haczedildiğinde Ne Yapılmalı?

Haciz sırasında malın borçluya ait olmadığı düşünülüyorsa bu husus açıkça belirtilmeli ve tutanağa geçirilmesi istenmelidir.

Malın üçüncü kişiye ait olduğunu gösteren;

• faturalar,
• kira sözleşmeleri,
• leasing sözleşmeleri,
• teslim belgeleri,
• demirbaş kayıtları,
• ticari defter ve kayıtlar

mülkiyet ilişkisinin ortaya konulması bakımından önem taşıyabilir.

Somut olayın özelliklerine göre istihkak iddiası veya istihkak davasına ilişkin hükümler gündeme gelebilir.

Burada özellikle kanuni sürelerin geçirilmemesi önemlidir. İstihkak sürecinde hangi sürenin ne zaman başlayacağı somut olayın özelliklerine göre belirlenebileceğinden, haciz tutanağı ve icra dosyası birlikte incelenmelidir.

Sanal Ofise Haciz Gelir mi?

Günümüzde birçok şirket, girişimci ve serbest meslek erbabı fiziksel bir işyeri yerine sanal ofis kullanmaktadır.

Sanal ofis kullanılması, tek başına haciz işlemini imkânsız hale getirmez.

Ancak burada önemli olan, sanal ofis adresi ile borçluya ait malların gerçekten o adreste bulunup bulunmadığıdır.

Sanal ofis hizmetlerinde çoğu zaman;

• resmî adres,
• posta kabulü,
• sekreterya,
• toplantı odası,
• ortak kullanım alanları

gibi hizmetler sunulmaktadır.

Borçlunun kendisine ait ticari malları veya demirbaşları bu adreste bulunmayabilir.

Bu nedenle “Adres sanal ofis olduğu için haciz yapılamaz.” şeklinde kesin bir değerlendirme yapmak doğru değildir.

Haciz bakımından somut olayın özellikleri ve adreste bulunan malların kime ait olduğu önem taşır.

Sanal Ofiste Başkasına Ait Mallar Haczedilebilir mi?

Sanal ofis veya paylaşımlı ofislerde birden fazla kişi veya şirket aynı fiziksel alanı kullanabilir.

Bu nedenle haciz sırasında borçluya ait olmayan malların da aynı adreste bulunması mümkündür.

Örneğin sanal ofis işletmesine ait;

• masa,
• sandalye,
• bilgisayar,
• yazıcı,
• toplantı ekipmanları

veya başka bir müşteriye ait eşyalar bulunabilir.

Bu malların borçlunun borcu nedeniyle haczedilmesi bakımından mülkiyet durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Üçüncü kişiye ait bir malın haczedildiği ileri sürülüyorsa istihkak hükümleri gündeme gelebilir.

Bu nedenle sanal ofis işletmesi ve diğer kullanıcılar açısından malların kendilerine ait olduğunu gösteren belgelerin muhafaza edilmesi önemlidir.

Sanal Ofiste Bilgisayar ve Demirbaşlar Bulunuyorsa Ne Olur?

Sanal ofiste borçluya ait bilgisayar, yazıcı, elektronik cihaz veya başka taşınır mallar bulunuyorsa, bu malların haczedilip haczedilemeyeceği genel haciz kuralları çerçevesinde değerlendirilir.

Buna karşılık mallar sanal ofis sağlayıcısına veya başka bir kullanıcıya aitse, yalnızca aynı adreste bulunmaları bu malların borçluya ait olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle özellikle paylaşımlı ve sanal ofislerde mülkiyet belgeleri önem taşır.

Sanal Ofis Kullanan Serbest Meslek Erbabının Malları Haczedilebilir mi?

Sanal ofis kullanılması, borçlunun sahip olduğu mallar bakımından genel bir haciz muafiyeti sağlamaz.

Ancak serbest meslek erbabının faaliyetinin niteliğine göre İİK m. 82 kapsamında haczedilmezlik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Burada kişinin yaptığı işin niteliği, faaliyetin emek veya sermaye ağırlıklı olması ve kullanılan eşyanın mesleğin devamı bakımından zorunlu olup olmadığı önem taşır.

İşyeri Haczinde Bilgisayardaki Veriler İncelenebilir mi?

İşyeri haczi sırasında bilgisayar veya diğer elektronik cihazların haczedilmesi ile bu cihazların içerisindeki dijital verilerin incelenmesi birbirinden farklı konulardır.

Haczin amacı, haczi mümkün malların tespit edilmesi ve alacağın tahsilinin sağlanmasıdır.

Bu nedenle haciz yetkisinin sınırsız şekilde bilgisayar içerisindeki bütün dosya, yazışma veya kişisel verilere erişme yetkisi verdiği kabul edilemez.

Özellikle ticari sır, kişisel veri, müvekkil bilgileri veya mesleki sır içeren elektronik veriler bakımından ayrıca hukuki değerlendirme yapılması gerekir.

Alacak Miktarından Fazla Mal Haczedilebilir mi?

Kural olarak haciz, alacaklının alacağını karşılamaya yetecek miktarla sınırlıdır.

İİK m. 85 uyarınca ana para, faiz ve masraflar dahil olmak üzere alacağın karşılanmasına yetecek miktarda haciz yapılması esastır.

Bu nedenle düşük miktardaki bir alacak için işyerindeki bütün malların haczedilmesi, haczin kapsamı ve ölçülülük bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

İşyeri Haczine Karşı Ne Yapılabilir?

İşyeri haczinin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa olayın niteliğine göre farklı hukuki yollar gündeme gelebilir.

Bunlar arasında;

• şikâyet,
• haczedilmezlik iddiası,
• istihkak iddiası,
• istihkak davası

yer alabilir.

Ancak hangi hukuki yolun kullanılacağı ve başvuru süresi, haczin niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre değişmektedir.

Bu nedenle haciz tutanağının ve icra dosyasının gecikmeksizin incelenmesi önemlidir.

İşyeri Haczinde Nelere Dikkat Edilmeli?

İşyeri hacziyle karşılaşılması halinde özellikle şu hususlara dikkat edilmelidir:

1. Haciz tutanağı dikkatle incelenmelidir.

Hangi malların haczedildiği ve malların kime ait olduğu tutanağa doğru şekilde geçirilmelidir.

2. Üçüncü kişiye ait mallar açıkça belirtilmelidir.

Malın borçluya ait olmadığı düşünülüyorsa bu durum haciz sırasında bildirilmeli ve tutanağa geçirilmesi istenmelidir.

3. Mülkiyeti gösteren belgeler hazır bulundurulmalıdır.

Fatura, kira, leasing, teslim ve demirbaş belgeleri önem taşıyabilir.

4. Haczedilmezlik iddiası süresinde değerlendirilmelidir.

İİK m. 82 kapsamında haczedilmezlik söz konusu olabilecek mallar bakımından hukuki durum gecikmeden değerlendirilmelidir.

5. Haczin alacak miktarıyla uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Haczedilen malların değeri ile takip konusu alacak arasında ölçülülük bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

6. Sanal ve paylaşımlı ofislerde mülkiyet belgeleri muhafaza edilmelidir.

Aynı adreste birden fazla kişinin malları bulunabileceğinden, malların kime ait olduğunu gösteren belgeler özellikle önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

İşyerime haciz geldi, bütün eşyalar alınabilir mi?

Hayır. Haciz işlemi kanuni sınırlara tabidir. Malın niteliği, mülkiyeti, haczedilmezlik hükümleri ve alacak miktarı birlikte değerlendirilmelidir.

İşyerindeki bilgisayar haczedilebilir mi?

Somut olayın özelliklerine göre haczedilebilir. Ancak bilgisayarın mesleğin devamı bakımından zorunlu olup olmadığı ve haczedilmezlik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

İşyerimde başkasına ait mal haczedildi. Ne yapmalıyım?

Malın üçüncü kişiye ait olduğu haciz sırasında açıkça belirtilmeli ve bu hususun tutanağa geçirilmesi istenmelidir. Ardından somut olay bakımından istihkak hükümleri değerlendirilmelidir.

Sanal ofise haciz gelir mi?

Sanal ofis adresinin bulunması tek başına haczi engellemez. Ancak adreste bulunan malların borçluya mı, sanal ofis işletmesine mi veya başka bir üçüncü kişiye mi ait olduğu önemlidir.

Sanal ofiste bulunan masa ve bilgisayarlar borçlunun borcu nedeniyle haczedilebilir mi?

Öncelikle malların kime ait olduğu belirlenmelidir. Sanal ofis işletmesine veya başka bir kullanıcıya ait mallar bakımından üçüncü kişinin mülkiyet hakkı ve istihkak hükümleri gündeme gelebilir.

İşyeri haczine karşı itiraz edilebilir mi?

Hukuka aykırı haciz işlemleri bakımından somut olayın niteliğine göre şikâyet, haczedilmezlik veya istihkak gibi hukuki yollar gündeme gelebilir.

İşyeri haczinde süreler önemli midir?

Evet. Özellikle şikâyet ve istihkak gibi icra hukuku yollarında kanuni sürelerin geçirilmesi hak kaybına neden olabilir.

Sonuç

İşyeri haczi, yalnızca işyerine gelen icra memurunun gördüğü malları haczetmesinden ibaret değildir.

Malın kime ait olduğu, haczedilmezlik kapsamında bulunup bulunmadığı, borçlunun faaliyetinin emek veya sermaye ağırlıklı olup olmadığı, haczedilen malın mesleğin devamı için gerekli olup olmadığı ve haczin alacak miktarıyla orantılı olup olmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle sanal ofis ve paylaşımlı ofislerde, aynı adreste birden fazla kişi veya şirkete ait malların bulunabilmesi nedeniyle mülkiyet konusu daha da önem kazanmaktadır.

İşyeri hacziyle karşılaşılması halinde haciz tutanağının, icra dosyasının ve haczedilen mallara ilişkin belgelerin gecikmeksizin incelenmesi; somut olayda haczedilmezlik, şikâyet veya istihkak yollarından hangisinin uygulanabileceğinin değerlendirilmesi hak kaybının önlenmesi açısından önemlidir.

İşyeri haczi ve haczedilen malların hukuki durumu hakkında ayrıntılı bilgi almak için bir avukata başvurmanız önem taşımaktadır.